Na vrh
Zanimljivosti




KAKO PRESELITI KOŠNICU, A DA SE STARE PČELE NE VRATE NA STARO MJESTO



Čitajući pčelarsku literaturu uvijek nailazimo na jedan te isi problem, kako preseliti košnicu na pčelinjaku, a da se stare pčele ne vraćaju na staro mjesto. Znamo da bi trebali preseliti košnicu najmanje 2 kilometra od pčelinjaka, pa je poslije nekoliko sedmica vratiti na pčelinjak na željeno mjesto. Ovo je dosta težak, komplikovan i dugotrajan metod, a samo za to da premjestimo košnicu na drugi kraj pčelinjaka ili za par metara.
Rješenje je dragi pčelari jedan stari prozor ili providna plastična ploča ispred leta košnice. Ideja potiče od jednog pčelara iz Amerike. I meni je, u razgovoru sa jednim pčelarom čija se familija bavi pčelarstvom 100 godina to bilo sumnjivo. Poslije 3-4 godine eksperimentisanja na svom pčelainjaku Bertil Stigemyr je odlučio da svoje iskustvo odijeli i sa drugim pčelarima.
Uzme se jedno staklo, prozor ili providni komad plastike dimenzija 70x80 cm i postavi se 15 cm od leta pod pravim uglom u odnosu na leto. Uveče kad se pčele smire prenese se košnica na željeno mjesto i ispred košnice se stavi pripremljena ploča. Ujutro pri izlasku pčele udaraju u staklo i prisiljene su polijetati sa leta pod uglom od 90°. Staklena ploča ih zbuni tako da su prisiljene da se ponovo orijentišu da bi se mogle vratiti nazad u košnicu. Staklena ploča se ostavi ispred leta nekoliko sedmica da sve stare pčele nauče novi put do košnice. Poslije uklanjanja ploče jedno određeno vrijeme će pčele i dalje da polijetaju sa leta pod uglom od 90°. Ovaj metod može pomoći pčelarima pri formiranju vještačkih rojeva ili kod pojačavanja proizvodnih društava sa pčelama.

Prilog nam je poslao,
Vasilije Raduc
Walle Malm
Zahvaljujem mu se na prilogu u ime svih pčelara.

 


SUTON PČELINJIH ZAJEDNICA: Pri svakom spominjanju pcela, prva misao su-košnice i ona svojevrsna zujanja. Medutim, specijalisti znaju da ima malo pcelinjih vrsta koje žive u poduzetnoj zajednici. Precizno istraživanje vrlo rijetkih primjeraka cilibara sa podrucja Baltika cija starost seže do 45 miliona godina i u kojima ima insekata, dala su pravi odgovor na postavljeno pitanje. Odgovor je zacudujuci! U 152 komada smole, u kojoj su nadeni fosili pcela, pokazalo se da su vecini ovih životinja bila svojstvena posebna društvena svojstva, bilo da se radi bodljikavoj žaoki, svojstvenoj pceli radilici, ili je pak u pitanju skracen abdomen. Gotovo trecina tih uzoraka pripada pcelama koje su vec nestale, A to upozorava da je prošlo "zlatno doba" pcela koje se odlikuju društvenošcu (tj. onih svojstava pcela ciju ulogu tumaci njihov organski sastav). Sada su još prisutnedvije vrste-Meliponi i "prave pcele" što proizvode med. Društvena organiziranost pcela nije nikakva novina niti nova spoznaja: davno je to uoceno, kao i kod mrava, termita i osa. Pa ipak, po svemu sudeci, pcelama to nije pribavilo u proteklom vremenu neku posebnu prednost.

PLANIRANJE LETA PČELA: Na koji nacin pcele pronalaze put nakon što obidu cvjetove koji su i po nekoliko stotina metara daleko od košnice? Da bi dobili odgovor na ovo pitanje, ekipa Elizabete Kapaldi, sa Univerziteta u Ilinoisu, SAD, ugradila je minijaturne antene na pcele i putem radara pratila njihov let. Putem ekrana dobijen je odgovor na ovo pitanje: Pcele pocinju, prvo, sa oko 6 letova orjentacije. Plan je jednostavan: kurs leta je po desnoj linji, ali se pcela odmah vraca košnici. Pri svakom novom izlijetanju pcela se odvaži da ode dalje od košnice i usput razaznaje okoliš. Vrlo je karakteristicno što se pcela stalno drži istog vremenskog trajanja leta, tako da je pred njom obaveza da se krece sve brže i brže. Ali, zato zapaža sve manje i manje detalja.

POIGRAVANJE SA PČELAMA: Kako pcela procjenjuje na kojoj je udaljenosti neko cvijece, a da bi o tome mogla prenijeti poruku svojim rodicama? Naucnici su do sada utvrdili da sabiracice procjenjuju predenu udaljenost pomocu utrošene energije na povratku. "Pogrešno"- to tvrdi Herold Eš i njegova ekipa sa Univerziteta "Notr Dam" (Indijana, SAD). Oni tvrde da pcele tumace ono mnoštvo slika koje zapažaju tokom leta. Naucnici su se poslužili jednim eksperimentom. Prvo su privukli pažnju pcela-istraživacica na posudu sa šecernim sirupom. Na povratku tih pcela do košnice, one su imale da produ kroz jednu cijev dugu 6 metara i precnika 10 centimetara. Ta cijev je, zapravo, poremetila njihovo opticko zapažanje. Prolazak tim uskim tunelom cinio im se kao rastojanje od 200 metara. Tu distancu istraživacice su prenijele kao poruku pcelama u košnici svojevrsnim plesom, kojim se inace prenose takve informacije. Pcele su izabrale dobar pravac, kretale su se pored tunela. I, gle, otišle su mnogo dalje. Uzalud!

POMOĆ PČELA U ZAŠTITI BILJA: Odbacite aerosole!!! Da biste zaštitili svoje poljoprivredne kulture ubuduce gajite-pcele! Americki istraživaci uveli su u primjenu sredstvo protiv gljivicnih oboljenja pod imenom "BIO". Ono se postavi na leto košnice. Pri svakom polijetanju pcele se doticu tog sredstva. Sakupljajuci polen na cvijetu jagode, pcele su smanjile gljivicna oboljenja biljke za 72 %, u poredenju sa 40%, koliko se uspijevalo ranijim posipanjem zaštitnog sredstva. U isto vrijeme je utvrdeno da u cvijetu ima dva puta manje fungicida

 


PČELE "UBICE" Kod takozvanih afrikaniziranih medonosnih pcela (pcela ubica kako ih nazivaju u SAD), ne radi se o genetski manipulisanim pcelama kako mnogi misle, nego su nastale konvencionalnim ukrštanjem izmedu evropske i africke medonosne pcele 1957. godine u Americi. Jedna od prvih domacih životinja, koje su evropski naseljenici donijeli u Ameriku, bila je evropska medonosna pcela Apis mellifera. Narocito je dobro napredovala u Sjevernoj Americi, tako dobro da je njen podivljali oblik ubrzo postao žrtva razlicitih uticaja.Ubrzo je kolonizovala kontinent od istoka prema zapadu. Na vlažnu i toplu klimu u tropskim krajevima nisu se mogle cak ni lokalno uzgojene pcele prilagoditi. Proizvodile su relativno malo meda i bile su podložne raznim bolestima. Da bi stvorili jednu novu vrstu pcela koja ce se moci bolje prilagoditi tropskoj klimi i davati više meda, južnoamericki uzgajivaci pcela su ukrstili africku medonosnu pcelu Apis mellifera scutellata sa evropskom medonosnom pcelom. U tu svrhu donešeno je 46 matica iz Pretorie (Sjeverna Afrika) i jedna matica iz Tabor-a (Tanzania) 1956. godine u Rio Claro u Brazilu. Od 1957. godine ukupno 26 rojeva sa africkim maticama je napustilo košnice i u slijedecih trideset godina prakticno sva evropska pcelinja društva u Južnoj i Sjevernoj Americi bila su "afrikanizirana". Iz tog ukrštanja nastala je takozvana afrikanizirana medonosna pcela. Ovo je uradeno po nalogu Brazilske vlade a projekat je izveo geneticar Warwick Estavan Kerr. U Latinskoj Americi afrikanizirana medonosna pcela zahvaljujuci senzacionalnim izvještajima bulevarske štampe nazvana ja "pcela ubica" ili "smrtonosna pcela". Medutim, njen ubod ima 30% manje otrova od jedne evropske pcele ali je afrikanizirana pcela mnogo agresivnija i napada na najmanju provokaciju. Ona ubada tri puta brže i slijedi svoju žrtvu na mnogo vecu udaljenost od evropske pcele. U Latinskoj Americi dolazilo je i još dolazi do tragicnih nesreca: Ljudi i životinje su "na pravdi boga" izujedani na smrt. Ljudi nisu bili informisani sa drukcijim nacinom života ove pcele u odnosu na druge vrste. Izražena agresivnost afrikaniziranih pcela može se kompenzirati sa primjenom odgovarajucih sigurnosnih mjera kao što su: Pcelari trebaju nositi potpuno bijelu opremu, pcelinja društva se pri radu sa njima moraju mnogo zadimiti i zakloniti jedno društvo od drugog pomocu drveca ili grmlja, razmak izmedu društava mora biti najmanje dva metra. Pcelari su naucili ne samo kako sa pcelama postupati nego su poceli i da ih cijene. Jer ona je izvanredna oprašivacica i proizvodac meda. U Brazilu je proveden jedan uporedivacki pokus koji je trajao tri mjeseca i dao je sljedece rezultate: afrikanizirana pcela je za tri mjeseca proizvela 42 kg meda, italijanska 24 kg, a njemacka 12 kg meda. Ovi spektakularni rezultati nedvojbeno ublažuju neke loše osobine afrikanizirane pcele. Ona izlijece iz košnice vrlo rano u jutro i radi do kasno u noc, cak i na niskim temperaturama i magli. Sakuplja nektar i na mjesecini. komunikacija im je vrlo razvijena tako da se izvori nektara maksimalno iskoriste. Osim toga veoma je otporna na pcelinje bolesti. Potpuno je rezistentna na varou jacobsoni, ne može oboljeti ni od bakterijalnog uzrocnika pokvarenog legla. Afrikanizirane pcele mogu se upotrebljavati za oprašivanje poljoprivrednih kultura selecim pcelarstvom bez da se normalan rad na tim površinama prekida. Pored toga danas se med može proizvoditi i u Sjeverozapadnom Brazilu gdej je evropska pcela veoma teško i u malom broju preživljavala a o kolicini proizvedenog meda da ne govorimo. Uvodenjem afrikanizirane pcele Brazil se je sa 27. mjesta u svijetu popeo na peto po proizvodnji meda.


 


KOMPJUTER I PČELE

Današnji najbrži konpjuter računa 16 milijardi operacije u sekundi. Pčelin mozak računa 600 puta brže nego najbrži kompjuter. Pčelin mozak je jako ekonomičan. On troši manje od 10 mikrowat energije. Jedna sijalica od 100W potroši energije kao 10 miliona pčelinjih mozgova, a o veličini kompjutera i pčelinjeg mozga ne treba ni govoriti. Pčela je na sve moguće načine bolja od kompjutera. Pčela vidi boje, osjeti miris, može da ide, leti i drži ravnotežu. Može da leti na velike daljine, da nađe izvor nektara. Da dođe kući i objasni gdje je izvor nektara. Kompjuteri su za njih još u kamenom dobu. Pčele su veliki kemičari. One mogu da proizvode i dodaju više vrsta enzima u medu. Mogu da proizvode vosak i hrane leglo sa specijalnom hranom. Mogu da se boru za svoju egzistenciju. Prognoziraju vremensku prognozu mnogo bolje nego veliki kompjuteri. Tempiraju klimatsku kontrolu u jednom sistemu koji kompjuteri ne mogu. Pčele mogu i da čiste. Ovo sve može jedna pčela, čak i više bez ičije pomoći i komande. Jedan kompjuter treba komandu (neki put i više njih) da bih nešto radio. Ne može samostalno da radi ko pčela. Super kompjuter treba jednu ekipu, specijalista, inžinjera, tehničara, i programera, i za sve njih treba i učitelj.
Razlika izmedu pcele i kopjutera????

Prilog poslao

Vasilije Raduc

 


DIM I PČELE

Prvobitno pčelinje društvo živjelo je u šupljinama tla i drveća, u otvorima stijena i na drugim nepristupačnim mjestima, uglavnom po šumama. Takvim porijeklom naučnici objašnjavaju i sklonost pčela da ne podnose miris dima, jer je poznato da svim stanovnicima šuma miris dima ukazuje na približavanje opasnosti od šumskog požara, instinkt samoodržanja primorava zato i pčele, kad osjete miris dima, da brzo napuste svoje prebivalište i da za put ponesu što više hrane. Dim uzrokuje da se pčele napune medom, sigurno u predvidanju velike ncsreće koju dim najavljuje.
Kako piše poznati američki teoretičar i praktičar u pcelarslvu F.C. Pellet "kad se dim pusti u košnicu pčele se začas uzbune i odmah počnu tražiti ćelije sa otvorenim medom, one pune svoje medne želuce isto onako kao kad se pripremaju za rojenje". lako se savremene dimilice koriste u pčelinjacima jedva stotinjak godina, dim se još od davnina upotrebljavao kao umirujuće sredstvo za pčele. Ogromna većina pčelara zna da pčele, kad se njihovo društvo nadimi, uzimaju hranu i smanjuju sklonost za ubadanjem.

 


ELEKTRICITET PČELA I BILJAKA

Američki naučnik Erik Erikson utvrdio je da pčele stvaraju električno punjenje u svom tijelu. Pčele koje se vraćaju sa paše u košnicu pozitivno su naelektrisane i do 1,8 volti, a pčele koje napuštaju košnicu rano u toku dana slabo su negativne, da bi kasnije postale slabo pozitivne. Kada električno punjenje cijele košnice postane pozilivno pod uticajem pčela koje dolaze sa paše.
Električni potencijal pčele radilice mogao bi imati značaja i za oprašivanje biljaka. Cvjetovi i polen imaju tendenciju da budu negativno naelektrisani i Erikson tvrdi da je primijetio kako polen otresen od pčele, prilikom njenog slijetanja na cvijet, umjesto da pada sa cvijeta biva privučen na pčelinje tijelo. Ovakvim kontaktom pčele sa cvijetom neutralizuje se električni potencijal i možda se time informiše druga pčela da je dotični cvijet bio nedavno posjećen.